Ichi-go, ichi-e

Verhalen en reflecties heet het boek(je) dat Axel Vervoordt vorig jaar liet uitbrengen bij de prestigieuze Franse uitgeverij Flammarion voor de Franse en Engelse editie en bij Lannoo voor de Nederlandstalige versie.
Dat het boek simultaan in drie talen verscheen is natuurlijk geen toeval. Vervoordt wordt beschouwd als een van ’s werelds meest toonaangevende antiquairs en decorateurs. Zijn vijftigjarige carrière heeft hem duidelijk geen windeieren gelegd: naast de huizen van de volledige Vlaeykensgang in het historisch centrum van Antwerpen, bezit de man het kasteel van ‘s-Gravenwezel en betrekt hij een ongetwijfeld stijlvol appartement in Venetië. Verder opende hij een filiaal van zijn Antwerpse galerie in Hong Kong. Langs het Albertkanaal, in Wijnegem, verwierf hij enige jaren geleden ook een verlaten maalderij. Na renovatie werden de reusachtige silo’s en machinekamers de spectaculaire setting voor zijn bedrijf en kunststichting. Ter verfraaiing kocht hij een beeldhouwwerk van Anish Kapoor ‘At the edge of the world’, een gigantische dieprode koepel van acht meter doorsnede en vijf meter hoogte.

anishkapoor_attheedgeofthew
Anish Kapoor, ‘At the edge of the world’ (1998)

Vervoordt en zijn vrouw bouwden over de jaren een indrukwekkend imperium uit. Waar hij in zijn beginjaren zelf de hort op ging om voornamelijk antiek op de kop te tikken en te verhandelen, ontpopte het familiebedrijf zich in de loop der jaren tot een ‘full service’ decorateur voor de (zeer) rijken en Groten der aarde. Zo levert hij kunst en antiek aan en verzorgt zowel de interieurarchitectuur als de tuinaanleg.  Hij omringt zich daarvoor met de nodige specialisten. Zonen Boris (kunst en antiek) en Dick (vastgoed) nemen  stap voor stap de fakkel over, van wat ondertussen een indrukwekkend conglomeraat geworden is.

Axel Vervoordt gaat daar niet echt diep op in, het zakelijk aspect van zijn succes wordt amper aangehaald in dit boek, dat focust op zijn levensfilosofie. Hoe genietbaar en vlot leesbaar ook – nog geen driehonderd pagina’s tekst verspreid over een vijftigtal (!) korte hoofdstukken – toch laat het werk de lezer met een dubbel gevoel achter.
Verhalen en reflecties. Door de wijze waarop Axel Vervoordt zijn anekdotes tot verhalen aan elkaar laat breien door een ervaren Amerikaanse copywriter, heb je snel het gevoel een chique promotie-album te doorbladeren. Vervoordt heeft natuurlijk voldoende klasse om daar stijlvol mee om te springen. Geen glossy magazinesfeer, integendeel: klein, net niet vierkant formaat, hardcover, zachtmat papier waarop spaarzame foto’s in zachte kleuren met veel ademruimte er rond.
En dan is er de tekst. Helaas.
Het tactiele leesgenot wordt voor een deel tenietgedaan door de overdadige namedropping. Van de hertog en de hertogin van Bedford, over Yves Saint-Laurent, John McLaughlin, Rudolf Noureev, Dries Van Noten tot prins Charles toe, tientallen bekende namen moeten blijkbaar de potentiële klant ervan overtuigen dat hij (zij) in goed en verfijnd gezelschap verkeert. Elke naam wordt ook steevast begeleid door het epitheton ‘vriend’ of ‘vriendin’. Ik wist niet dat een mens op vijftig jaar tijd zóveel vriendschapsbanden kon smeden! Vriendschap heeft zijn prijs natuurlijk!

Hoe verder men leest, hoe meer ook de ergernis binnensluipt over het gekoketteer met Oosterse filosofieën. Vervoordt, zoon van een paardenkoopman en zélf marchand in hart en nieren, moet blijkbaar de triviale aspecten van zijn beroep compenseren door een overdaad aan spiritualiteit. In elke schaal uit keramiek gaat hij dan, bij wijze van spreken, het sublieme, het filosofische ontdekken. Het wordt wat lachwekkend wanneer hij bijvoorbeeld in bewondering staat voor in elkaar gezakte en samengekoekte misbaksels in de werkplaats van de Japanse keramist Tsujimura. ‘Ichi-go, ichi-e.’ constateert de ambachtsman nuchter, ‘Het is wat het is.’
Of wanneer hij in een galerie in Osaka alle beschikbare werken van een kunstenaar van de Gutai-groep opkocht en de artiest hem bedankte voor de aanmoediging, ‘die hem creatieve energie’ gaf. Je zou voor minder!

Reflecties. Overpeinzingen zijn er genoeg. Niet altijd even origineel, dat niet. Maar reflecties zijn ook weerspiegelingen. Misschien moeten we niet verder zoeken dan dat: een zelfgekozen portret, dat waarschijnlijk flatterend had moeten zijn. Quod non!
Axel Vervoordt combineert natuurlijk goede smaak en expertise met een zakelijk instinct. Anders sta je niet waar hij nu staat. Dat hij risico’s nam en een trendsetter was in de manier van presenteren van en leven mét kunst en antiek, staat buiten kijf. Zelf hoorde ik hem ooit zeggen: “Als ik een prachtig achttiende eeuws Luiks dressoir in de toonzaal heb, plaats ik een eenvoudig bordje met enkele aardbeien erop en verlicht ik enkel de aardbeien.” Prachtige uitspraak, vond ik dat. En nog altijd.
Helaas is er de tekst, dus. Het zal wel eigen zijn aan dit soort publicaties en Michael James Gardner, de broodschrijver van dienst, heeft waarschijnlijk de opdrachtgever geleverd waar die voor betaalde. Blijft dat uitgevers à la Flammarion of Lannoo hun status verplicht zijn om toch iets meer te zijn dan enkel gewillige drukkerijen.

Yves

Axel Vervoordt
Verhalen en reflecties
Lannoo, 2017

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s