A love supreme op de Chaussée d’Amour?

Vreemd toch, hoe de perceptie van wat erotisch, sensueel of ‘kinky’ is, met de tijd evolueert. Toen ik, jonge twintiger, voor het eerst werk van Liliane Vertessen aan de wand zag hangen, was ik niet geschokt, dat niet, maar wél verrast door zoveel durf. In die tijd (láng geleden!) kwam het niet vaak voor dat een kunstenares openlijk erotisch getint werk aan het publiek toonde. De goegemeente van het stadje sprak er schande over. Er werd zelfs even geopperd de tentoonstelling te sluiten wegens onbetamelijk. Schending van de goede zeden, heette zoiets toen en daar werd door de burger niet om gelachen. Wat diezelfde burger trouwens niet belette om zich met eigen ogen te gaan vergewissen van de ernst van de feiten. Het koelde zonder blazen, uiteraard, de tentoonstelling werd naar een minder zichtbare plek van het cultureel centrum verhuisd.
Laat ons eerlijk zijn: The scandal is vaak in the eye of the beholder. Wat in 1980 nog een fikse rel kon veroorzaken wordt, in onze tijd van vrij toegankelijke porno, schouderophalend, ja zelfs wat meewarig ontvangen.

In haar vroege werk etaleert Liliane Vertessen haar eigen lichaam. Zoals een ander een model zou schilderen. Daarom ben ik het oneens met Willem Elias die haar werk in zijn Aspecten van de Belgische kunst na ’45 bij de Body Art onderverdeelt.
Alhoewel Liliane Vertessen (° Leopoldsburg, 1952) waarschijnlijk de eerste was die in ons land met haar lichaam aan de slag ging, was dat lichaam an sich nooit het materiaal waarméé zij kunst maakte. Haar lichaam was gewoonweg het werk. In interviews geeft zij trouwens volmondig toe dat zij puur intuïtief te werk ging en gaat. Vertessen is geen geschoold plastisch kunstenaar of fotograaf. Zeer vroeg voelde zij zich wel een artiest, maar dan eerder in de muziek, zij studeerde piano, klassieke zang en…trombone!
Voor de concerten met de groepen waar ze mee speelde stak ze zelf haar podium-outfits in elkaar en zo werden optredens stilaan performances waarin het visuele aspect langzaam een eigen leven ging leiden. De do-it-yourself en punkattitude van de vroege jaren is gebleven, zij het dat mettertijd een zekere esthetisering geleid heeft tot een herkenbare eigen stijl.

Love, 1980, c Liliane Vertessen (kleiner)
Liliane Vertessen, Love (1980)

In de belangrijke tentoonstelling die in het fotomuseum van Charleroi loopt is deze evolutie duidelijk. Hoewel al vroeg neonteksten (of liever: woorden in neon) opduiken, gaat dit na een tijd wat op een gimmick lijken, een truukje dat net te alomtegenwoordig is.
Vertessen integreerde in haar eerste werken trouwens nogal wat goedkope clichés van de seksindustrie: glitter, kanten lingerie, pluimen… Allemaal dingen die zij had opgemerkt in de roodverlichte vitrines op de Chaussée d’Amour waar zij in haar kindertijd vaak langskwam. De neons en de opgetutte prostituees fascineren haar nog steeds.
Persoonlijk vind ik de werken die deze frivole attributen achterwege laten, vaak de sterkste zeggingskracht bezitten. De foto’s met grove raster lijken soms uit oude magazines gehaald en passen helemaal in de duistere sfeer van de tentoonstelling.
Minder geslaagd, wegens te trashy naar mijn smaak, is de centrale installatie: een in pikzwart plastic verpakt bed in de roodverlichte peeskamer van een strenge Meesteres. Kompleet met een zwarte lavabo en de vervaarlijk uitziende zweep, kan dit geen groter contrast vormen met een hoge, bijna fallusvormige constructie met babyblauwe zuilen en veren, die vreemd genoeg Wave blijkt te heten. Op een hogere verdieping treft men dan weer een gigantische glitterschoen in Louboutin-rood. Niet echt mijn ding.

“A love supreme” heet de tentoonstelling, en net als bij het gelijknamige album van saxofonist John Coltrane uit 1965, ziet men hier een steeds weerkerend motief dat bijna tot een mantra uitgroeit. Het eigen lichaam tot in den treure herhaald als in een donkere spiegel. Het is niet duidelijk of het weerkaatste beeld getrouw is aan het origineel. In het felste licht schuilt vaak de diepste duisternis.

Yves

Liliane Vertessen
A love supreme
tot 16 september 2018
Musée de la Photographie,
Place des Essarts – Charleroi
Een bezoek aan dit museum, geherbergd in een prachtig gerenoveerd klooster, is overigens zéér de moeite. Met een eigen collectie van 80.000 originele foto’s, waarvan een ruime selectie van 800 iconische beelden permanent tentoongesteld wordt, is dit één van de grootste fotomusea van Europa. 
www.museephoto.be

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s